خداحافظی تدریجی با پول نقد

به گزارش پایگاه خبری نقدینه ، تازه‌ترین گزارش شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) از عملکرد شبکه پرداخت در خردادماه ۱۴۰۵، تصویری از تغییر الگوی استفاده مردم از ابزار‌های پرداخت الکترونیک ارائه می‌دهد. بررسی سهم خدمات مختلف در شبکه پرداخت نشان می‌دهد کارت‌های بانکی بیش از هر زمان دیگری به ابزار اصلی انجام خرید‌های روزمره تبدیل شده‌اند و بخش عمده تراکنش‌های ثبت‌شده به پرداخت هزینه کالا و خدمات اختصاص دارد.

بر اساس گزارش شماره ۱۳۲ شاپرک، در خردادماه امسال خرید کالا و خدمات همچنان بیشترین سهم را در میان اهداف تراکنش‌های شبکه پرداخت به خود اختصاص داده است؛ به‌گونه‌ای که ۹۸.۸۲ درصد از تعداد کل تراکنش‌ها و ۹۰.۳۳ درصد از ارزش مبادلات شبکه شاپرک مربوط به این بخش بوده است.

این آمار نشان می‌دهد ابزار‌های پرداخت الکترونیک در سال‌های اخیر از یک ابزار صرفاً بانکی فراتر رفته و به بخش جدایی‌ناپذیر از مبادلات روزمره خانوار‌ها و کسب‌وکار‌ها تبدیل شده‌اند؛ روندی که به کاهش نقش اسکناس و مسکوک در خرید‌های روزمره و تقویت جایگاه ابزار‌های پرداخت دیجیتال منجر شده است.

ارزش مبادلات در یک سال بیش از دو برابر شد

بررسی آمار‌های خردادماه ۱۴۰۵ در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، از تداوم رشد شبکه پرداخت الکترونیک حکایت دارد. بر اساس گزارش شاپرک، تعداد تراکنش‌های ثبت‌شده از ۴ میلیارد و ۵۰۹ میلیون فقره در خرداد ۱۴۰۴ به ۴ میلیارد و ۶۸۸ میلیون فقره در خرداد امسال رسیده که نشان‌دهنده رشد ۳.۹۶ درصدی است.

در مقابل، ارزش مبادلات رشد قابل توجه‌تری را تجربه کرده است. ارزش تراکنش‌های شبکه پرداخت از ۱۶ هزار و ۴۱۶ هزار میلیارد ریال در خرداد ۱۴۰۴ به ۳۳ هزار و ۶۷۰ هزار میلیارد ریال در خرداد ۱۴۰۵ رسیده و رشد ۱۰۵.۰۹ درصدی را به ثبت رسانده است.

تفاوت میان نرخ رشد تعداد و ارزش تراکنش‌ها نشان می‌دهد شبکه پرداخت در سال گذشته حجم بیشتری از گردش مالی مبادلات الکترونیکی را پشتیبانی کرده و نقش آن در اقتصاد کشور بیش از گذشته پررنگ شده است.

خرید کالا و خدمات؛ مقصد اصلی تراکنش‌های الکترونیک

بررسی رفتار کاربران در شبکه پرداخت نشان می‌دهد بیشترین استفاده از کارت‌های بانکی به انجام خرید‌های روزمره اختصاص دارد.

سهم ۹۸.۸۲ درصدی خرید کالا و خدمات از تعداد تراکنش‌ها بیانگر آن است که بخش عمده تعاملات مالی خرد جامعه از طریق ابزار‌های الکترونیکی انجام می‌شود. همچنین اختصاص ۹۰.۳۳ درصد از ارزش ریالی تراکنش‌ها به این بخش، جایگاه شبکه پرداخت را در گردش مالی اقتصاد روزمره کشور نشان می‌دهد.

در واقع، پایانه‌های فروشگاهی و سایر ابزار‌های پرداخت الکترونیک اکنون نقش مهمی در تسهیل مبادلات میان مصرف‌کنندگان و پذیرندگان ایفا می‌کنند و بخش قابل توجهی از خرید‌های روزمره بدون استفاده از پول نقد انجام می‌شود.

مانده‌گیری؛ عادتی که همچنان ادامه دارد

یکی دیگر از نکات قابل توجه گزارش خردادماه شاپرک، سهم عملیات مانده‌گیری در میان تراکنش‌های شبکه پرداخت است.

بر اساس آمار منتشرشده، ۵.۰۲ درصد از تعداد تراکنش‌های شبکه به عملیات مانده‌گیری اختصاص داشته است. این موضوع نشان می‌دهد با وجود توسعه گسترده همراه‌بانک‌ها و اپلیکیشن‌های مالی، بخشی از کاربران همچنان از بستر‌های پرداخت برای بررسی موجودی حساب‌های خود استفاده می‌کنند؛ موضوعی که از تداوم برخی الگو‌های رفتاری در کنار توسعه خدمات دیجیتال بانکی حکایت دارد.

کاهش سهم قبض و شارژ

در مقابل، پرداخت قبض و خرید شارژ طی سال‌های اخیر سهم کمتری از تراکنش‌های شبکه پرداخت به خود اختصاص داده است.

یر اساس گزارش خردادماه، این خدمات تنها ۱.۱۸ درصد از تعداد تراکنش‌های شبکه و ۴.۶۵ درصد از ارزش مبادلات را شامل شده‌اند.

کاهش سهم این خدمات را می‌توان در توسعه همراه‌بانک‌ها، اپلیکیشن‌های پرداخت و سایر بستر‌های دیجیتال جست‌و‌جو کرد؛ بستر‌هایی که امروز بخش قابل توجهی از خدمات غیرحضوری بانکی را در اختیار کاربران قرار می‌دهند.

پایداری شبکه؛ پشتوانه اعتماد کاربران

افزایش استفاده از ابزار‌های پرداخت الکترونیک، نیازمند زیرساختی پایدار و قابل اتکا است. گزارش خردادماه شاپرک نشان می‌دهد شاخص پایداری و پاسخگویی شبکه پرداخت در این ماه به ۹۹.۹۸ درصد رسیده است.

همچنین ارزش مبالغ مربوط به تراکنش‌های معوق و ناتمام نسبت به دوره قبل ۳۹.۳۴ درصد کاهش یافته که بیانگر بهبود عملکرد شبکه در پردازش و تسویه تراکنش‌هاست.

تصویری از تغییر رفتار پرداخت

آمار‌های گزارش شماره ۱۳۲ شاپرک نشان می‌دهد شبکه پرداخت الکترونیک بیش از گذشته به بستر اصلی انجام خرید‌های روزمره تبدیل شده است. کاهش نقش اسکناس در مبادلات خرد، افزایش سهم خرید کالا و خدمات و انتقال بخشی از خدماتی مانند پرداخت قبوض و خرید شارژ به بستر‌های نوین بانکی، از مهم‌ترین تغییراتی است که در الگوی استفاده مردم از ابزار‌های پرداخت مشاهده می‌شود.

این روند، در کنار رشد بیش از دو برابری ارزش مبادلات و حفظ پایداری شبکه، بیانگر جایگاه روزافزون پرداخت‌های الکترونیک در اقتصاد روزمره کشور و نقش پررنگ شبکه شاپرک در تسهیل مبادلات مالی است.